Dondurulmuş Sperm Türkiye’ye Taşınarak ICSI Tedavisinde Kullanılabilir mi?
Manar Hecazi
Majd Eddin Khaled
Bir çift Türkiye’de ICSI tedavisi planlarken erkeğe ait dondurulmuş sperm başka bir merkezde bulunabilir.
Bu durum erkeğin yumurta toplama günü seyahat edememesi, tıbbi tedavi öncesinde fertilitenin korunması veya spermin Micro-TESE, TESA ya da PESA ile elde edilip önceden dondurulmuş olması gibi nedenlerle ortaya çıkabilir.
Temel soru şudur:
Dondurulmuş sperm Türkiye’ye taşınıp ICSI tedavisinde kullanılabilir mi?
Süreç kurye şirketiyle başlamamalıdır.
Önce kabul edecek laboratuvar numunenin sahibini, saklandığı merkezi, dondurma kayıtlarını ve numuneyi hukuki ve teknik açıdan kabul edip edemeyeceğini değerlendirmelidir.
Fertiliv, çiftlerin bu kayıtları ve laboratuvar gerekliliklerini tedavi başlamadan önce koordine etmelerine yardımcı olur.
Dondurulmuş Sperm Hangi Durumlarda Faydalı Olabilir?
Erkeğin OPU günü gelememesi, kanser tedavisi öncesinde fertilite korunması, cerrahi yöntemle elde edilmiş sperm bulunması veya önceki IVF merkezinde saklanan bir numune olması durumunda dondurulmuş sperm önemli olabilir.
Çok düşük sperm sayısında da bazı hastalarda yedek örnek olarak kullanılabilir.
Ancak bunun tedavi açısından faydalı olması, numunenin otomatik olarak Türkiye’ye gönderilebileceği anlamına gelmez.
Numune Eşe Ait Olmalıdır
Türkiye’de yardımcı üreme tedavileri resmi olarak evli çift arasında, kadının kendi yumurtası ve kocasının spermi kullanılarak uygulanır.
Donör sperm Türkiye’de IVF/ICSI tedavisinde kullanılamaz.
Başkasına ait üreme hücrelerinin donasyon amacıyla kullanılması, saklanması, taşınması, ithalatı ve ihracatı da yasaktır.
Bu nedenle kabul edecek merkez dondurulmuş sperm numunesinin hastanın eşine ait olduğunu açık şekilde doğrulayabilmelidir.
Türkiye İçi ve Uluslararası Taşıma Aynı Değildir
Türkiye mevzuatı saklanan üreme hücrelerinin ruhsatlı merkezler arasında yurt içinde transferine ilişkin prosedürleri tanımlar.
Bu süreçte gönderen ve alan merkez arasında kayıt, teslim-tesellüm ve taşıma sorumluluğunun açık olması gerekir.
Numune başka bir ülkede saklanıyorsa ayrıca değerlendirme gerekir.
Yurt dışındaki eşe ait spermin Türkiye’ye otomatik olarak getirilebileceği varsayılmamalıdır.
Kabul edecek merkez önceden:
Numunenin sahibini
Saklandığı ülke ve merkezi
Güncel mevzuatı
Gerekli belgeleri
Uluslararası kabul şartlarını
Gerekebilecek resmi onayları
Taşıma koşullarını
kontrol etmelidir.
Türk laboratuvarından onay alınmadan yabancı merkezden numunenin çıkarılması veya kurye rezervasyonu yapılmamalıdır.
Laboratuvar Hangi Bilgileri İster?
Laboratuvar şu kayıtları isteyebilir:
Erkeğin kimlik bilgileri
Doğum tarihi
Pasaport bilgileri
Numunenin alındığı tarih
Ejakülat veya cerrahi sperm olduğu
Varsa Micro-TESE/TESA/PESA raporu
Önceki semen analizi
Straw veya vial sayısı
Dondurma yöntemi
Saklama bilgileri
Numune kimlik numaraları
Gerekli enfeksiyon testleri
Saklayan merkezin bilgileri
Numunenin türüne göre ek belgeler gerekebilir.
Dondurulmuş Sperm Nasıl Taşınır?
Dondurulmuş sperm normal soğutucu kutuda taşınmaz.
Uygun kriyojenik şartların yol boyunca korunması gerekir.
Dry Shipper Kullanımı
Üreme hücrelerinin taşınmasında özel kriyojenik taşıma tankları kullanılabilir.
ESHRE'nin güncel IVF laboratuvarı önerileri, Dry Shipper sistemlerinin klinik taşıma için önceden doğrulanmasını ve beklenen taşıma süresince gerekli düşük sıcaklığı koruyabildiğinin gösterilmesini önerir.
Ayrıca gönderimden teslim almaya kadar sorumluluk ve izlenebilirlik açık olmalıdır.
Hasta mı, Profesyonel Kurye mi Taşımalı?
Tek bir doğru seçenek yoktur.
Karar:
Türkiye içi veya uluslararası taşıma
Gönderen laboratuvar
Kabul eden laboratuvar
Havayolu kuralları
Sınır prosedürleri
Tank tipi
Yolculuk süresi
gibi faktörlere bağlıdır.
Uluslararası taşımada özel biyolojik materyal kuryesi laboratuvardan laboratuvara süreci kolaylaştırabilir.
Ancak profesyonel kurye kullanılması, kabul eden laboratuvarın ön onay ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Numune Türkiye’ye Ulaştığında Ne Olur?
Numune hemen çözülmez.
Laboratuvar:
Taşıma tankını kontrol eder
Hasta bilgilerini doğrular
Numune numaralarını eşleştirir
Evrakları inceler
Teslim kaydını tamamlar
Saklama ünitesi sayısını doğrular
ve ardından numuneyi kriyojenik saklamaya alır.
ICSI planı bu numuneye bağlıysa, yumurta toplama günü gelmeden önce numunenin kabul edildiğinin ve güvenli şekilde saklandığının doğrulanması tercih edilir.
Dondurulmuş Sperm ICSI'de Kullanılabilir mi?
Evet.
Çözme işleminden sonra kullanılabilir sperm bulunuyorsa ICSI yapılabilir.
ICSI sırasında embriyolog uygun bir spermi seçerek olgun yumurtanın içine doğrudan enjekte eder.
Ancak:
dondurulmuş numunenin bulunması
ile
çözme sonrasında kullanılabilir sperm bulunacağının garanti edilmesi
aynı şey değildir.
Nihai değerlendirme çözme sonrasında yapılır.
Sperm Sayısı Çok Düşükse
Özellikle:
Kriptozoospermi
Micro-TESE
TESA/PESA
Çok sınırlı cerrahi örnek
durumlarında kaç saklama ünitesi bulunduğu önem kazanır.
Embriyoloji ekibi tedavi öncesinde numunenin miktarı ve önceki laboratuvar kayıtlarını incelemelidir.
Tek ve yerine konması zor bir cerrahi numune söz konusuysa yedek plan daha da önemlidir.
Taze Sperm mi Dondurulmuş Sperm mi?
Birinin her durumda üstün olduğu söylenemez.
Erkek kolayca gelebiliyor ve uygun örnek verebiliyorsa taze sperm tedavi açısından daha basit bir seçenek olabilir.
Dondurulmuş sperm ise erkeğin OPU günü gelememesi, daha önce fertilite koruması yapılması veya yeniden sperm elde etmenin zor olması durumlarında önemli avantaj sağlayabilir.
Azospermide ürolog ve embriyolog, hastaya göre taze cerrahi sperm ile önceden dondurulmuş sperm seçeneklerini değerlendirebilir.
İstanbul’da Azospermi Tedavisi: Micro-TESE ve ICSI yazısını da inceleyebilirsiniz.
Dondurulmuş Numune Varsa Erkeğin Gelmesine Gerek Kalmaz mı?
Her zaman böyle değildir.
Yeni sperm vermesi gerekmese bile:
Onam
Kimlik doğrulama
Orijinal belgeler
Tıbbi değerlendirme
Evlilik belgesi
Ek testler
gerekebilir.
Bu nedenle seyahat planından önce merkezle doğrulama yapılmalıdır.
Kadının Siklusu Başlamadan Önce Sperm Planını Tamamlayın
ICSI tedavisi başka merkezde saklanan tek bir numuneye bağlıysa taşıma son güne bırakılmamalıdır.
En güvenli sıra:
dosya inceleme → laboratuvar kabulü → belgeler → taşıma → teslim ve saklama onayı → ICSI planı
şeklindedir.
Bu özellikle numunenin cerrahi olarak elde edilmiş, çok az sayıda sperm içeriyor veya yurt dışından geliyor olması durumunda önemlidir.
Taşıma Öncesi Kontrol Listesi
Numunenin eşe ait olduğundan, Türk laboratuvarının dosyayı incelediğinden, dondurma ve numune kimlik kayıtlarının mevcut olduğundan, straw/vial sayısının bilindiğinden, taşıma yönteminin her iki merkez tarafından kabul edildiğinden ve taşıma sorumluluğunun açık olduğundan emin olun.
Ayrıca çözme sonrasında kullanılabilir sperm bulunmaması durumunda uygulanacak yedek planı da önceden sorun.
Sonuç
Dondurulmuş sperm; erkeğin belirli bir tarihte gelememesi, fertilitenin önceden korunmuş olması veya spermin cerrahi yöntemle elde edilmiş olması durumlarında ICSI planında önemli olabilir.
Ancak Türkiye’ye taşıma süreci kurye ile değil, kabul edecek laboratuvarla başlamalıdır.
Numunenin eşe ait olduğu doğrulanmalı, dondurma kayıtları incelenmeli ve taşımanın hukuki ve teknik olarak kabul edilebilir olduğu netleştirilmelidir.
Numune yurt dışında saklanıyorsa mevcut laboratuvardan çıkarılmadan önce Türkiye’deki merkezin güncel kabul koşulları doğrulanmalıdır.
Fertiliv, çiftlerin İstanbul’da ICSI tedavisinden önce dondurulmuş sperm dosyasının ve laboratuvar koordinasyonunun değerlendirilmesine yardımcı olur.
Sık Sorulan Sorular: Dondurulmuş Spermin Türkiye’ye Taşınması: ICSI İçin Şartlar, Nakil ve Kullanım
Dondurulmuş Sperm ICSI'de Kullanılabilir mi?
Evet. Çözme sonrasında uygun sperm bulunursa ICSI için kullanılabilir.
Eşimin Dondurulmuş Spermi Türkiye İçinde Başka Merkeze Taşınabilir mi?
Saklanan üreme hücreleri, ilgili kayıt ve taşıma prosedürleri tamamlandığında ruhsatlı merkezler arasında transfer edilebilir.
Yurt Dışındaki Dondurulmuş Sperm Türkiye’ye Gönderilebilir mi?
Kabul eden Türk merkezinin güncel mevzuat ve kabul koşullarını doğrulamasından önce gönderim yapılmamalıdır.
Türkiye’de Donör Sperm Kullanılabilir mi?
Hayır. Türkiye’de yardımcı üreme tedavileri resmi olarak evli çiftin kendi üreme hücreleriyle gerçekleştirilir.
Micro-TESE ile Elde Edilmiş Dondurulmuş Sperm Taşınabilir mi?
Laboratuvar cerrahi yolla elde edilen numuneyi değerlendirebilir; ancak dondurma kayıtları, numune miktarı ve taşıma şartları önceden incelenmelidir.
Dondurma Spermi Etkiler mi?
Dondurma ve çözme sonrasında hareketlilik ve diğer özelliklerde değişiklik olabilir. Numunenin kullanılabilirliği çözme sonrasında değerlendirilir.
Numune Varsa Eşimin Türkiye’ye Gelmesi Gerekir mi?
Her durumda gerekmeyebilir ancak onam, kimlik, belge veya tıbbi değerlendirme gereklilikleri ayrıca kontrol edilmelidir.
Numune Ne Zaman Taşınmalı?
ICSI siklusu bu numuneye bağlıysa, yumurta toplama sürecinden önce kabul ve taşımanın tamamlanması tercih edilir.